biyocal
  Biyolojik Çeşitlilik
 

Biyolojik Çeşitlilik

Biyolojik çeşitlilik dünyada yaşayan canlıların ve yaşam şekillerinin eşitliliği demektir. Bir bölgede yaşayan canlı türleri, tür cinsindeki farklılıklar ve farklı yaşam biçimleri o bölgenin biyolojik çeşitliliğini meydana getirir.
Biyolojik Çeşitlilik; Gen, Tür ve Ekosistem çeşitliliği olmak üzere üç kategoriye ayrılır.

Genetik Çeşitlilik
Bir tür içindeki çeşitliliği ifade eder. Bu çeşitlilik belli bir tür, populasyon, varyete, alt tür ya da ırk içindeki gen farklılığıyla ölçülür.

Tür Çeşitliliği
Belli bir bölgedeki, alandaki ya da tüm dünyadaki türlerin farklılığını ifade eder. Bir bölgedeki türlerin sayısı(yani o bölgenin "tür zenginliği") bu konuda kullanılan en önemli ölçüttür diyebiliriz.

Ekosistem Çeşitliliği
Bir ekolojik birim olarak karşılıklı etkileşim içinde olan organizmalar topluluğu ile fiziksel çevrelerinin oluşturduğu bütünle ilgilidir.

Ekosistem
Kendileri cansız olan fakat canlı topluluklarının oluşumunu, yapısını ve karşılıklı etkileşimlerini etkileyen yangın, iklim ve besin döngüsü gibi faktörleri de içerir.

Dünyadaki tür çeşitliliği ekvatordan kutuplara doğru azalır. Bir bölgenin coğrafi yapısı, iklim koşulları ekosistemdeki tür sayısını doğrudan etkiler.

Ülkemiz sahip olduğu biyolojik çeşitliliği ve endemik türleriyle dünya üzerinde önemli bir yere sahiptir. Yeryüzünün sınırlı bir bölgesinde ya da yalnızca bir ülkenin sınırları içinde yayılıl gösteren türlere endemik tür denir.
Türkiye coğrafi açıdan avantajlıdır ve bu avantaj biyolojik çeşitliliğe de yansımıştır. Farklı alanların varlığı (deniz, göl, akarsu, dağlar vb.) bu konuda çok önemlidir ve ülkemiz bunlara sahiptir.

Türkiye'nin Ekosistem ve Biyolojik Çeşitliliği

Orman Ekosistemleri
Karadeniz ve Akdeniz ormanlarında çam, göknar, kayın, meşe, dişbudak, sedir, akağaç ve gürgen gibi ağaçlar bulunmaktadır.

Ülkemizde endemik bitki türlerinden en önemlileri Balıkesir'de Kaz Dağı göknarı, Eğridir'de kasnak meşesi, Köyceğiz'de sıla ağacı, İspir'de İspir meşesi.
Ülkemiz ormanları hayvan türleri açısından da zengindir. Geyik, dağ keçisi, çakal, yaban domuzu, ağaçkakan, kaplumbağa, şah kartal, esmer akbaba ve bazı baykuş türleri ormanlarımızda yaşamaktadır.

Step Ekosistemleri
Stepler genellikle otsu bitkilerin oluşturduğu doğal çayırlık alanlardır. Ülkemizin yaklaşık %28'ini stepler meydana getirir. Buralarda yetişen türlerden bazıları tarım, endüstri ve sağlık alanları için değerlendirilir.

Türkiye'deki ekosistemler açısından bakıldığında eb zebgin ebdenik bitki türlerinin steplerde oldğu görülmüştür. Bunlara örnek olarak Ankara çiğdemi, yanar döner çiçeği, çban dikeni gibi bitki türleri, Anadolu miflonu, step vaşağı, gelengi gibi hayvan türleri örnek verilebilir.

Avrupa'da nesli tehlikede olan kuş türlerinden toy, küçük kerkenez, yılan kartalı, şahin, doğan, ibibik, bıldırcın gibi türler ülkemizin steplerinde yaşamaktadır. Ayrıca stepler böcek türleri açısından da zengindir.

Sulak Alan Ekosistemleri
Doğal veya yapay sular, tatlı veya tuzlu sular, durgun veya akıntılı sular, farklı derinlikteki bütün sular, sazlık ve bataklıklardır. Sulak alan ekosistemleri tropikal bölgelerden sonra biyolojik çeşitliliği en fazla olan ekosistemlerdir.

Ülkemizde Van Gölü, Tuz Gölü, Kızılırmak, Fırat, Seyhan gibi büyük ırmaklar ve baraj gölleri sulak alanlardır. Bu alanlar, sadece Türkiye'deki kuşlar için değil, göçmen kuşların göç yolları üzerinde olması nedeniyle de büyük öneme sahiptir.
Örneğin dünyada nesli tehlike altında olan tepeli pelikan Manyas Kuş Gölü'nde, dik kuyruk ördeği Burdur Gölü'nde kışı geçirir. Tuz Gölü flamingoları da bu bölgede yumurtalarını bırakır ve yuva oluşturur.

Türkiye'nin sulak alanlarında saz, kamış, hasır otu, nilüfer gibi bitkilerin yanı sıra su mercimeği gibi su altı bitkilerine de tastlanmaktadır.

Deniz ve Kıyı Ekosistemleri
Ülkemizde Karadeniz, Ege Denizi, Marmara Denizi ve Akdeniz geniş bir ekosisteme sahiptir. 
Ege Denizi birçok ada, adacık, deniz mağaraları ve kayalıklar yönüyle ekosistem çeşitliliği açısından önemlidir. Örneğin; Ege Denizi'ndeki mağaralar Akdeniz foku ve birçok balık türü için barınak oluşturmaktadır. Ayrıca bu denizler çeşitli balık türlerinin yanında ticari önemi olan ve nesli tehlike altında olan kalkan, uskumru ve kılıç balığı gibi türlerin yaşama alanlarıdır.


 

 

Dağ Ekosistemleri
Alp-Himalaya dağ kuşağında yer alan ülkemizin yarısında dağ ekosistemi görülmektedir. Dağların uzanışı ve yüksekliği farklı bitki ve orman ekosistemlerinin oluşmasını sağlamıştır.  


Örnek: Doğu Karadeniz bölgesinin ladin ormanları bakımından zengin olması.

Ülkemizde son yıllarda yapılan çalışmalarda bugüne kadar bilinmeyen 130'dan fazla bitki türü tespit edilmiştir.
Ülkemizin farklı ekosistemlerinin varlığı dolayısıyla biyolojik çeşitliliğin zenginliği dünyadaki doğal yaşamın varlığı ve sürdürebilirliği açısından önemlidir.
Besin maddesi, ilaç ham maddesi, sanayi ham maddelerinin sağlanması açısından biyoçeşitlilik ekonoik öneme sahiptir.
Türkiye'nin Endemik Bitkileri


 

Bitki İsmi Bulundğu Yer
Orkide Maraş
Badem Elazığ, Hakkari, Van
Kuşkonmaz Antalya, Konya, Mersin
Kiraz * Amasya, Tokat
Nohut * Antalya, Mardin
Tere Niğde, Adana
Keten Amasya, Ankara
Kekik Adana, Tunceli
Armut * Samsun
Üvez Rize
Turp Antalya
Safran Safranbolu
Sığla Ağacı Köyceyiz
Ada Çayı İzmir

( * işaretli olanların bazı türleri endemiktir.)

Türkiye'nin Endemik Hayvanları
 

Hayvan İsmi Bulunduğu Yer
Van kedisi Van
Kayseri kertenkelesi Kayseri
Sivas kangalı Sivas
Dağ horozu Rize
Deniz kaplumbağası Fethiye
Büyük toy Bitlis
Kara leylek Erzurum
Ankara keçisi Ankara
Tiftik keçisi Ankara
Denizli horozu Denizli
Canik atları Samsun
Sülün Samsun
Toros kurbağası Toros Dağları
Silifke dikenli faresi Silifke
Alageyik Doğu Anadolu
Amonos Yılanı Hatay
Karadeniz Alası Karadeniz
İnci kefali Doğu Anadolu

Nesli Tehlike Altında Olan Bazı Canlılar
Canlı İsmi Bulunduğu Yer
Kardelen Karadeniz Bölgesi
Göl soğanı Trakya Bölgesi
Kar çiçeği Maraş, Erzincan
Yanar döner çiçeği Ankara
Kelaynak Şanlıurfa
Toy Doğu Anadolu
Sülün Samsun
Flamingo İzmir
Tepeli Pelikan Kuş Gölü
Sinek Kuşu Peru
Volkan Tavşanı Meksika
Karakuş Türkiye, Hindistan
Küçük Karabatak Güney Avrupa
Mersin Morinası Akdeniz
Kutup Ayısı Kuzey Kutbu
Albatros Güney Yarımküre
 
  Bugün 18 ziyaretçi (23 klik) buradaydı!  
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=
Bu çalışma, Burak Barış Keleş ve Ozan Özkiper'in özverili çalışmalarının ürünüdür.